Bilim
Trend

Kaynar Suyun Hemen Donması

Sosyal medyada yapılan paylaşımları görmüşsünüzdür. Birisi soğuk kış şartlarında dış ortam karlı iken bir cezve veya bir bardak kaynar suyu havaya atmakta ve suyun aniden donduğu görülmektedir. Görsel açıdan çok harika bir seyir zevki olmasının yanında insanlarda orasının aşırı soğuk olduğu hissini uyandırır.

Peki kaynar suyun saniyeler içinde donduğunu gösteren videolarda dış ortam gerçekten aşırı soğuk mu?

Bu olayın geçmişine gidelim. Erasto Mpemba isimli kişi bu durumu ilk farkeden kişidir. Sıcak suyun soğuk sudan çok daha kısa sürede donduğunu farketmiştir. İlk olarak 1950 yılında bunu farketmesine rağmen öğretmenlerini ikna edemeyen Erasyo Mpemba 1969 yılında bunu bir deney ile kanıtlamış ve ismini “Mpemba Etkisi” olarak koymuştur.

Daha önce Aristoteles, Descartes ve Bacon gibi isimlerde bu alanda çalışmalar yapmıştır fakat Mpemba’nın ki kabul görmüş ve literatüre geçmiştir.

Mpemba Etkisi Neden Ve Nasıl Olur ?

İlk zamanlarda bu etki çok tepki görmüştü çünkü termodinamik yasalarına aykırıydı ve deneyin yapılış yöntemine göre değişiklik gösterebilirdi. Bu etkinin meydana gelmesinde birçok olası teori vardır.

1) Sıvının Kütlesi: Sıcaklığı yüksek olan sıvı soğuk olana göre daha çok buharlaşıyor ve kütlesi azalıyor. Kütlesi azalan sıvı diğerine oranla daha çabuk donuyor. Çünkü donacak kütle azalıyor.

2) Konveksiyonel Akım: Soğuk hava ile sıcak hava arasında olan hareketlenmeye denir. Konveksiyon ısı transferini hızlandırır. Dolayısıyla sıcak su yüzeyinden daha fazla ısı kaybeder ve daha çabuk donar.

3) Çözülmüş Gazlar: Biz suların özdeş olduğunu düşünsekte aslında değiller çünkü sıcak su soğuk suya oranla daha az çözülmüş gaz içerir. Yani iç yapıları farklıdır. Bu teorinin daha sonralardan kabul görmemeye başlamış olmasının sebebi çözülmüş gaz sıvısının eşit olduğu sıvılarda da bu etkinin, yapılan deneylerde gözlenmiş olmasıdır.

Diğer teoriler ise sudaki donmaya etki eden kalsiyum korbanat ve magnezyum korbanat gibi maddeler, don tutma etkisi ile termal izolasyon olarak sıralanabilir.

Son Teori: Hidrojen Bağı

Bu teoride de maddenin iç yapısının Mpemba Etkisine neden olduğu görüşleri var. Moleküllerin birbirine yaklaşmasının sebebi su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarıdır. Bu yakınlaşma sonrasında maddede enerji birikir. Su ısınmaya başladığında ise hidrojen bağları uzar ve moleküller birbirinden uzaklaşır. Bunun sonucunda sıcak su soğuk sudan önce donar.

Bu deneyi siz de evde kolayca yapıp gözlemleyebilir ve bunu arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz. Kim bilir belki siz de Mpemba gibi tüm dünyayı sarsacak bir şey keşfedersiniz…

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı